Coaching
Coaching a inne formy wspierania rozwoju

Celem tego artykułu jest porównanie coachingu do różnych form wspierania rozwoju zawodowego i osobistego.

Coaching a mentoring.

Mentoring – to specyficzna relacja uczeń-mistrz (mentor). Opiera się ona na naśladownictwie, gdzie uczeń buduje swoje kompetencje na bazie wzoru, jakim jest dla niego mentor, bo to on jako specjalista w dziedzinie aktywności zawodowej ucznia jest dla niego źródłem wiedzy i kompetencji. Służy radą daje kilka propozycji rozwiązania problemów, w pewien sposób wskazuje mu prawidłowy kierunek rozwoju ale zwykle narzuca swoją wizję sytuacji i podaje rozwiązanie dobre dla niego samego, które jest zgodne z jego doświadczeniami. Taka relacja często może doprowadzić do: niezrozumienia obowiązków i oczekiwań przez obie strony, braku szacunku wobec siebie, traktowania tego układu jako obowiązku a nie szansy do rozwinięcia własnych umiejętności. W coachingu zadaniem coacha jest pomoc klientowi w odnalezieniu jego ścieżki rozwoju, odkryciu jego potencjału i pokonaniu jego ograniczeń. Nie jest on ani wzorem do naśladowania, bo przecież nie musi posiadać wiedzy i być specjalistą w dziedzinie, w której jest klient, dlatego też nie wpływa swoim postępowaniem na zmianę zachowania się klienta. Jest on natomiast specjalistą od pomagania (wspierania) w budowaniu przez klienta osobistego potencjału w aspekcie celów racjonalnych i egzystencjalnych. Coach i klient w relacji coachingowej są dla siebie równorzędnymi partnerami.

Coaching a szkolenie

Szkolenie to każda forma edukacyjna, w której szkolący się przy pomocy innej osoby, staje się bogatszy w wiedzę i poszerza swoje kompetencje. W tym znaczeniu można by było stwierdzić, że coaching jest właśnie takim szkoleniem ale patrząc na sformalizowaną procedurę dostarczania tej wiedzy stwierdzić tego już nie można. Celem szkolenia jest uzyskanie wiedzy, czyli realizacja jedynie celów racjonalnych. Trener prowadzący szkolenie ma ustalony plan zajęć. Jest ekspertem w swojej dziedzinie i to on przy użyciu różnych narzędzi może dokonać oceny poziomu umiejętności zdobytych przez uczestnika, jak i sam może być poddany ocenie innych w celu zweryfikowania swojej skuteczności co do podjętych działań podczas szkolenia. W wielu wypadkach uczestnicy wielu szkoleń biorą w nich udział wbrew własnej woli, podczas gdy coaching jest najczęściej całkowicie dobrowolny. Coach nie ma ustalonego planu spotkania, jego wypowiedzi rzadko trwają dłużej niż kilka minut. Pomaga on natomiast klientowi kreować i przeformułowywać strukturę własnych przekonań i przeżyć aby mógł on realizować swoje cele nie tylko racjonalne ale też behawioralne i egzystencjalne.

Coaching a trening

Trening realizuje cele racjonalne, behawioralne i nieraz egzystencjalne. Zwykle dotyczy on wąskiego zagadnienia (np. trening komunikacji interpersonalnej, trening radzenia sobie w sytuacjach trudnych, trening asertywności) i to trener określa obszar pracy. Odbywa się on zwykle w formie grupowej a jego granice są jasne i sztywno określone. W ramach procesu coachingowego można trenować jakąś umiejętność ale jest to jedynie aspekt szerszego procesu, który ma służyć klientowi do rozwijania własnych kompetencji. Rozpoczynając pracę coach nie wie czym szczegółowo będą się zajmować razem z klientem. Ta kwestia zostanie wspólnie określona podczas sesji coachingowej.

Coaching a psychoterapia

Psychoterapia według C. Felthama i I. Hortona została scharakteryzowana jako: „zajmowanie się psychologicznymi i psychosomatycznymi problemami i zmianami takimi, jak głębokie i przedłużające się cierpienie, sytuacjami, dylematami, kryzysami oraz potrzebą rozwoju, jak również aspiracjami zmierzającymi do realizowania potencjału człowieka”. Oznacza to, że jest to pewnego rodzaju metoda leczenia bądź rozwoju (różne są to podejścia) a jej celem jest poszerzenie świadomości oraz restrukturalizacja struktury osobowości. Obszarem pracy psychoterapeutycznej jest osobowość człowieka, która przejawia się w różnych aspektach jego życia. Pierwsza różnica dotyczy stanu psychicznego klienta. Klient psychoterapeuty jest na ogół bardziej cierpiący niż klient coacha. Założenie coachów jest takie, że klient funkcjonuje normalnie i jest zdrowy psychicznie a poprzez wsparcie w coachingu może podnosić jakość swojej pracy i życia. Często, psychoterapia tłumaczy teraźniejszość za pomocą przeszłości i pojawia się pytanie: dlaczego? Wgląd w przyczyny i skutki oraz pochodzenie emocji są zasadniczym elementem większości( ale nie wszystkich) podejść terapeutycznych. Coach zaś krótko przygląda się przeszłości. Wraca do momentów, w których klient odnosił sukcesy i wykorzystywał swoje, skuteczne sposoby radzenia sobie w określonych sytuacjach. Czasami pyta o dzieciństwo oraz najważniejsze związki klienta, ale nie korzysta z tej wiedzy w sposób dogłębny. To ma na celu tylko pomóc w odnalezieniu wspólnie z klientem momentów, w których się zatrzymał, bądź zapomniał o sukcesach, które mogą uaktywnić działanie i pozwolić na rzeczywiste urealnienie swoich schowanych marzeń i pragnień. Bardziej interesuje go teraźniejszość i przyszłość, dlatego pytania, jakie najczęściej zadaje, zaczynają się od „co?”-co planujesz? Uwaga klienta koncentruje się przede wszystkim na rozwoju i na osiąganiu nowych umiejętności.

Istnieją też różnice w aspektach praktycznych. Coach spotyka się na ogół na sześć 1,5 godzinnych sesji w ciągu kilku miesięcy a wielu psychoterapeutów pracuje ze swoimi klientami latami. Zaletą takiej relacji jest intensywność i zaufanie, jakie się może wytworzyć, wadą zaś możliwość wytworzenia wzajemnej zależności. Miejscem pracy coacha może być gabinet, ale też „miejsce neutralne” dogodne dla umawiających się osób. Często też jest to miejsce pracy klienta, które pozwala na uzyskiwanie informacji od osób z jego otoczenia i pokazuje sposób funkcjonowania klienta.

Coaching a psychiatria

Psychiatra to przeszkolony lekarz w leczeniu poważnych chorób umysłowych. Musi posiadać studia medyczne ze specjalizacją w psychiatrii. Psychiatrzy zajmują się poważnymi chorobami umysłowymi, takimi jak schizofrenia, chroniczna depresja, uzależnienie od narkotyków i alkoholu, itp. Psychiatria kliniczna dokłada jeszcze wszystkich tych, którzy stanowią zagrożenie dla siebie samych i innych ludzi. Lekarze stawiają diagnozę, przepisują leki, kierują na leczenie szpitalne, zalecają psychoterapię, dlatego też coaching i psychiatria są zupełnie dziedzinami odmiennymi.

Coaching a konsulting

Konsulting składa się z dwóch elementów: diagnozy i wynikających z niej sugestii (wskazówek), których celem jest poprawa wejściowej rzeczywistości podlegającej konsultacji. Konsultant korzystając z określonych narzędzi, diagnozuje np. specyfikę funkcjonowania zespołu kierowanego przez klienta, określa mocne i słabe jego strony i opisuje mechanizmy aktywne w zespole. Na tej podstawie przekazuje sugestie, które mogą dotyczyć zarówno utrwalania bądź też modyfikacji, czy eliminacji poszczególnych sposobów zarządzania. I tu w zasadzie jest koniec jego pracy, dalej może wkroczyć coach, który pomoże klientowi doskonalić zarządzanie w kontekście sugestii wynikających z konsultingu. Celem konsultingu więc jest opisanie sytuacji wejściowej i wyjściowej, celem coachingu jest pomoc w ich operacjonalizacji.

Coaching a doradztwo

Różnica tutaj jest bardzo prosta. Doradca wie, co należy zrobić i informuje o tym klienta. Coach nie wie, ale też nie musi wiedzieć, bo jego Rola polega na tym aby to klient wiedział a coach ma mu jedynie pomóc tę wiedzę odkryć. Filozofią coachingu jest to, że to klient ma być doradcą samego siebie.

Podsumowanie

Reasumując, coaching jest nowoczesną i często skuteczną metodą doskonalenia kompetencji i umiejętności w rozwoju osobistym i zawodowym człowieka. Wykorzystuje on dla uzyskania jak najlepszej efektywności nowoczesną wiedzę z dziedziny psychologii stosowanej, liczne narzędzia psychoterapii, edukacji, treningów itp., dostosowane do usprawniania i doskonalenia na różnych poziomach ludzkiego funkcjonowania.

Autor artykułu: mgr Aneta Lutomska - psycholog, psychoterapeuta, coach

Jeżeli chciałbyś doskonalić swoje kompetencje i umiejętności w rozwoju osobistym, to zapraszamy na spotkanie po wcześniejszym umówieniu pod nr tel. 081 744 21 13 lub e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Na skróty

Kontakt

  • Zamojska 47 pok. 204
    20-102 Lublin
  • 81 744 21 13
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.